Interaktywny układ okresowy pierwiastków

Układ okresowy pierwiastków: jak go czytać

Układ okresowy, nazywany też tablicą Mendelejewa od nazwiska rosyjskiego chemika, który w 1869 roku opublikował jego pierwszą wersję, porządkuje 118 znanych pierwiastków chemicznych według rosnącej liczby atomowej, czyli liczby protonów w jądrze. 7 wierszy to okresy: z jednym wyjątkiem (pallad) numer okresu jest równy liczbie zajętych powłok elektronowych. 18 kolumn to grupy: w grupach 1, 2 i od 13 do 18 (poza helem) pierwiastki z tej samej kolumny mają tyle samo elektronów walencyjnych na ostatniej powłoce, dlatego mają podobne właściwości chemiczne (lit, sód i potas gwałtownie reagują z wodą). Dwa osobne wiersze pod tablicą, lantanowce i aktynowce, należą do okresów 6 i 7; umieszcza się je niżej, żeby układ pozostał czytelny. Kolory w tym narzędziu wyróżniają dziesięć grup: metale alkaliczne, metale ziem alkalicznych, metale przejściowe, metale bloku p, półmetale, niemetale, halogeny, gazy szlachetne, lantanowce i aktynowce.

Co zawiera karta pierwiastka

Po kliknięciu pola karta pokazuje liczbę atomową, symbol, masę atomową w unitach (ta sama wartość w g/mol to masa molowa, której używa się w obliczeniach chemicznych), grupę pierwiastków, okres, numer grupy i blok (s, p, d lub f). Znajdziesz tam też konfigurację elektronową, na przykład [Ar] 3d⁶ 4s² dla żelaza, oraz liczbę elektronów na każdej powłoce, narysowaną na schemacie. Dalej są stan skupienia w 20 °C, temperatura topnienia i wrzenia, gęstość, elektroujemność w skali Paulinga, promień van der Waalsa, pierwsza energia jonizacji, najczęstsze stopnie utlenienia i rok odkrycia („Starożytność” dla pierwiastków znanych od zawsze, takich jak złoto, żelazo czy miedź). Gdy wartość nie jest znana, jak w przypadku najcięższych pierwiastków otrzymanych w laboratorium, w polu pojawia się kreska zamiast wymyślonej liczby.

Ciało stałe, ciecz czy gaz: stan skupienia pierwiastków w różnych temperaturach

Wybierz „Stan w temperaturze”: suwak sięga od zera bezwzględnego (0 K, czyli −273,15 °C) do 6000 K, a przyciski szybkiego wyboru ustawiają go na przydatnych punktach odniesienia (ciekły azot w −196 °C, topnienie lodu w 0 °C, wrzenie wody w 100 °C, 1000 °C i 3000 °C). Możesz przełączać jednostki między °C i K. Każde pole zmienia kolor zależnie od tego, czy pierwiastek jest ciałem stałym, cieczą czy gazem pod normalnym ciśnieniem atmosferycznym, a licznik podaje, ile pierwiastków jest w każdym stanie. Widać, że w 20 °C tylko dwa ze zmierzonych pierwiastków są cieczami (rtęć i brom), jedenaście to gazy, a wszystkie pozostałe są ciałami stałymi, oraz że gal i cez topnieją tuż powyżej temperatury pokojowej. Stany są wyliczane na podstawie zmierzonych temperatur topnienia i wrzenia. Najcięższych pierwiastków otrzymano zaledwie kilka atomów i nie ma dla nich żadnych pomiarów: w pobliżu temperatury pokojowej układ pokazuje stan przewidywany przez teorię (oznaczony na karcie jako „(przewidywany)”; kopernik byłby na przykład cieczą), a dalej od 20 °C są zakreskowane, bez danych.

Układ okresowy do druku w PDF lub PNG, w kolorze lub czarno-biały

Sekcja drukowania tworzy poziomy plakat A4 ze wszystkimi 118 pierwiastkami. Wybierasz wersję kolorową (jeden odcień na grupę i legenda) albo czarno-białą (trzy odcienie szarości dla metali, półmetali i niemetali, oszczędza tusz). Decydujesz, czy pokazać nazwy i masy atomowe, a możesz też wybrać puste pola z samą liczbą atomową: przydatne jako karta pracy do uzupełnienia albo kartkówka. Przycisk PNG pobiera obraz w wysokiej rozdzielczości; przycisk Drukuj otwiera okno drukowania przeglądarki, w którym wystarczy wybrać „Zapisz jako PDF”, aby mieć układ okresowy w PDF. Nazwy pierwiastków są dostępne w 15 językach: zmień język strony, a dostaniesz plakat po angielsku, niemiecku, francusku, hiszpańsku, rosyjsku, arabsku, chińsku i w ośmiu innych językach.

Nauka symboli chemicznych z quizem

Znajomość symboli (Na to sód, Fe to żelazo, Au to złoto, Pb to ołów) to pierwszy krok na lekcjach chemii w 7. klasie szkoły podstawowej. Quiz proponuje serie po 10 pytań z pierwszych 20, 36, 54 lub wszystkich 118 pierwiastków, we własnym tempie. W trybach „Od symbolu do nazwy” i „Od nazwy do symbolu” wybierasz jedną z czterech odpowiedzi; w trybie „Znajdź w układzie” dostajesz nazwę i klikasz właściwe pole, co uczy umiejscawiać każdy pierwiastek w jego grupie. Wynik i seria poprawnych odpowiedzi są widoczne w trakcie gry, a najlepszy rezultat dla każdego typu pytań i każdego zakresu pierwiastków zapisuje się na Twoim urządzeniu. Wskazówka: zacznij od pierwszych 20, potem rozszerzaj zakres i korzystaj z karty, aby zrozumieć, dlaczego niektóre symbole pochodzą z łaciny (Na od natrium, K od kalium, Ag od argentum, Pb od plumbum, Au od aurum).